Hit The Guitars: Fender, Gibson & Ibanez

Leo Fender en Orville Gibson, twee namen die extreem veel betekend hebben voor de gitaar in het algemeen en de innovatie van dit instrument.

Leo Fender, een geniale electro techneut, begon in 1938 “Fender Radio Service’’. Het bedrijf startte oorspronkelijk als een reparatieservice voor defecte radio’s. Al snel werd Fender Radio Service het bedrijf voor gitaristen en bandleiders om hier hun versterkers of zelfs complete PA sets te laten bouwen. Veel muzikanten klaagden bij Leo Fender over de slechte kwaliteit van hun gitaar elementen (pick ups) en Fender begon met het ontwikkelen van betere pick ups. Tijdens de tweede wereldoorlog ontmoete Leo de chief designer van gitaarmerk Rickenbacker, Doc Kauffman. Aangezien Kaufmann al de nodige ervaring had met het ontwerpen van gitaren, begon Leo Fender in 1945 samen met Kaufmann het bedrijf K&F Manufacturing Corporation. K&F maakte Lap Steel gitaren met de verbeterde pick ups van Fender. Een jaar later in 1946 begon Leo het bedrijf Fender Musical Instruments Corporation of kortweg “Fender”. Dit bedrijf, gevestigd in Fullerton, California, vormde de basis voor Fender zoals we dat vandaag de dag nog steeds kennen.

Orville Gibson, een rasechte luthier van beroep, begon al jaren eerder met het bouwen van gitaren. Gibson Guitar Company is offcieel in 1902 opgericht in Kalamazoo, Michigan. Dit was nog ver voordat de eerste elektrische gitaar op de markt kwam in 1931. De elektrische gitaar is destijds uit pure noodzaak ontwikkeld. Dit omdat de gitaar in de jaren 30 een serieus onderdeel van Jazz Combo’s werd, maar simpelweg zonder versterking niet boven het geluid van de blazers en drums uit kwam. In 1952 verkocht Gibson voor het eerst hun populaire Les Paul model. Het model is voor een groot deel ontwikkeld en bedacht door Lester William Polsfuss, artiestennaam Les Paul. De gitaar werd primair ontwikkeld om de concurrentie met de Telecaster van Fender aan te gaan.

Fender Musical Instruments

De Telecaster is één van de eerste modellen van Fender Musical Instruments. Oorspronkelijk in de herfst van 1950 geïntroduceerd als Esquire de naam werd hetzelfde jaar nog aangepast naar The Broadcaster. De gitaar was uitgerust met twee single coil pickups die voor een scherp Twangy geluid zorgde. Gretsch, fabrikant van instrumenten met name drums, had destijds een drumstel model met de naam Broadkaster. Het bedrijf was van mening dat de naam van Fender’s Broadcaster gitaar voor verwarring kon zorgen. Fender besloot hierop om de naam te veranderen naar Telecaster. Het succes van de Telecaster was enorm. De gitaar kenmerkt zich door de body die alleen aan de onderkant is ‘ingesneden’(single-cutaway). In 1959 kwam Fender met de Telecaster Custom, een kwalitatief verbeterde versie van het origineel, in deze versie werd de single coil pickup bij de neck van de gitaar vervangen door een Humbucker (dubbelspoels gitaarelement). De Telecaster Custom kreeg nog meer populariteit door Keith Richards van The Rolling Stones, die dit type Fender nog steeds veel gebruikt voor opnames en live optredens. In 1968 ontwikkelde Fender de Telecaster Thinline. Een telecaster model met een semi-hollow body met als doel een minder zware gitaar te maken. Na de thinline versie volgden er nog tal van andere versies zoals de Deluxe, Plus, Tele Jr. en de Modern player. 

In 1954 kwam Fender met de Stratocaster. In tegenstelling tot de Telecaster heeft de standaard Stratocaster 3 single coil pickups, een brug met tremelo arm (whammy bar) om de snaren te laten vibreren en is de body zowel boven als onder ‘ingesneden’ (double-cutaway). Tot op de dag van vandaag is dit het meest gekopieerde gitaar model ooit. Heel veel andere gitaar merken brengen gitaren met soortgelijke of exact dezelfde vorm op de markt. De stratocaster is zeer geschikt voor blues, punk, pop, country en werd één van de standaard gitaren voor gitaristen. Jimi Hendrix, Eric Clapton, David Gilmour, George Harrison, Mark Knopfler, John Mayer en Pete Townshend zijn nog maar een paar voorbeelden van de vele professionele stratocaster gitaristen die deze wereld rijk is of rijk was. Net als de telecaster heeft de stratocastor ook veel verschillende types. De verschillende type stratocaster onderscheiden zich vooral op basis van de configuratie. De American Standard is het meest gebruikte type. Deze is verkrijgbaar met 3 single coil pickups, de HH versie heeft 2 humbuckers, de HSS versie heeft 1 humbucker en 2 single coil pickups en de HSH versie 2 humbuckers en 1 single coil pickup.

De Fender stratocaster en telecaster worden beide zowel in Mexico als in de USA geproduceerd. De Amerikaanse stratocasters en telecasters kosten gemiddeld rond de € 1000 / € 1600 per stuk. De in Mexico geproduceerde en kwalitatief wat mindere stratocasters en telecasters kosten gemiddeld € 500 / € 800. Fender maakt voor beide types ook een duurdere ‘Signature Serie’. Deze modellen worden ontwikkeld in samenwerking met bekende gitaristen. De stratocaster is er onder andere in David Gilmour, Eric Clapton, Jeff Beck, Buddy Guy, Jimi Hendrix en Stevie Ray Vaughan signature model. De telecaster is er onder andere in Graham Coxon, Jim Adkins en Chris Shiflett signature model. Fender heeft tevens een stratocaster model bass, de Precision Bass. De precision bass is, net als de stratocaster, redelijk standaard onder de professionele basgitaristen.

Naast de populaire stratocaster en telecaster bracht Fender in 1962 voor het eerst het minder populaire Jaguar model op de markt. De body van de jaguar is symmetrisch (off-set body) zodat het instrument ook zittend comfortabel bespeeld kan worden. De gitaar wordt veel gebruikt in de surf en pop muziek en heeft in de meeste gevallen 2 single coil pickups of 2 humbuckers. De jaguar onderscheid zich door de vele kleine schakelaartjes op de gitaar, waarmee je de pickups in verschillende in-fase / uit-fase standen en combinaties kan zetten. De jaguar werd vaak door Kurt Cobain gebruikt. Momenteel gebruiken onder andere Johnny Marr, Miles Kane en Noel Gallagher de jaguar nog. Johnny Marr heeft tevens een eigen signature jaguar model. De stratocaster, telecaster en jaguar zijn de primaire productlijnen van Fender.

Een gitaar die erg veel op de jaguar lijkt is de Fender Jazzmaster. Echter is deze qua toon compleet anders. Verder had Fender nog de Mustang, eveneens een off-set gitaar. Dit type Fender werd in de jaren 70 minder populair, waardoor men besloot om de productie van mustangs in 1982 stop te zetten. In de jaren 90 had de mustang een comeback doordat bands als Nirvana en Sonic Youth dit type gitaar weer gingen gebruiken. Fender produceert ook off-set basgitaren, de Jazz Bass. Deze basgitaar wordt nog steeds heel veel door professionals gebruikt.

Leo Fender verkocht in 1964 Fender Musical Instruments Corporation voor 13 miljoen dollar aan CBS. Dit omdat artsen hem verteld hadden dat hij ernstig ziek zou zijn en niet lang meer zou leven. Met de verkoop tekende Leo Fender een concurrentiebeding van 10 jaar. Na de verkoop kreeg hij een second opinion en bleek hij niet ziek te zijn. Door de overname van CBS werd Fender een corporate bedrijf en oud medewerkers, waaronder production manager Forrest White, sales representative Tom Walker, designer George Fullerton en marketeer Dale Hyatt, werden ontslagen om ruimte maken voor medewerkers met meer ervaring in de corporate industrie. Deze 4 oud-medewerkers speelden na de verkoop van Fender nog een grote rol in de verdere loopbaan van Leo Fender.

Gibson Guitar Corporation
De grootste concurrent van Fender is Gibson. Orville Gibson, de grondlegger van het bedrijf begon ooit met mandolines en akoestische gitaren. Hij overleed op 62 jarige leeftijd in 1918, maar het bedrijf ging verder. In 1919 kwam ontwerper Lloyd Loar bij Gibson in dienst en ontwikkelde de L-5 gitaar. Een akoestische gitaar met grote klankkast en 2 F vormige openingen naast de snaren. Dit in plaats van een traditionele ronde opening onder de snaren. De Gibson L-5 kwam in 1922 op de markt. Met de doorontwikkeling van deze gitaar werd het model in 1936 voorzien van pickups. Het model met pickups werd de ES-150. Gibson maakt nog steeds ES modellen, zowel in single-cutaway als double-cutaway versie. De prijs van een ES model varieert enorm van een ES-339 Studio model van € 1300 tot een Gibson 1959 ES-335TDN model van € 6300. De letters ES staat voor Electric Spanish wat dit type gitaar van origine is. Door de grote klankkast en het warme gedetailleerde geluid is de Gibson ES vooral zeer gewild bij jazz en blues gitaristen, maar wordt ook regelmatig gebruikt voor een harder rock geluid. Net als bij Fender heeft Gibson ook de ‘Signature Modellen’. Van de Gibson ES is er onder andere een Dave Grohl, Billie Joe Armstrong, Trini lopez en Chris Cornell signature model verkrijgbaar. Allemaal rond de € 3400.

In 1952 had Gibson een behoorlijk doorbraak met de introductie van de Gibson Les Paul. Een mooi afgewerkte single-cutaway body met flame-maple. Het flame-maple effect op de Les Paul werd gecreëerd door de nerven van het esdoornhout van de gitaar body te vullen met zwarte verf of kleurstof. Vervolgens gaat hier de primaire kleur van de gitaar overheen, waardoor de nerven een 3D effect krijgen en door de primaire kleur naar boven komen. Gibson werkt praktisch alleen maar met humbucker elementen. De Les Paul werd voorzien van twee legendarische P-90 humbuckers. De P-90 is een door Gibson zelf ontwikkelde type humbucker. Het geluid van een Les Paul is hierdoor vele malen agressiever en snijdender dan bijvoorbeeld een Fender stratocaster. De Gibson Les Paul wordt veel gebruikt door heavy metal of hardrock gitaristen. Joe Perry en Slash zijn onder andere twee gitaristen die bijna alleen maar Gibson Les Paul gebruiken. Ook de Les Paul heeft meerdere varianten. De meest gangbare varianten zijn de Standard, Traditional, Melody Maker, Junior, Studio en Custom. De Gibson Les Paul signature modellen zijn onder andere van Zakk Wyde, Slash, Peter Frampton, Joe Bonamassa en Billy F. Gibbons. Het Les Paul model is zoals eerder vermeld bedoeld om de concurrentie met de Fender Telecaster aan te gaan.

In 1960 werd de SG lijn van Gibson geïntroduceerd. De SG is het double-cutaway model van Gibson en zou de concurrentie met de immens populaire stratocaster van Fender aan moeten gaan. In de eerste instantie zou dit ook een Les Paul model worden. Het originele Les Paul model is in samenwerking met gitarist en luthier Lester William Polsfuss gemaakt, die de artiestennaam Les Paul gebruikte. Aangezien hij niet betrokken is geweest bij het ontwerpen en de ontwikkeling van het SG model, wou hij niet dat de naam Les Paul op deze gitaren kwam. Het SG model is wat dunner en heeft een meer gestroomlijnde body, waardoor de gitaar minder zwaar dan de Les Paul is. Een aantal SG modellen werden voorzien van een tremelo arm, zoals we deze ook op de stratocaster zien. Gibson heeft zelf aangegeven dat de SG het best verkopende Gibson model allertijden is. De SG is eveneens in verschillende versies uitgebracht. De SG Standard, Junior, Special en Custom. De prijzen van de SG modellen beginnen iets lager dan de Les Paul serie. Een aantal Gibson SG Tribute modellen kost rond de € 750. De Gibson SG Custom is de duurste variant en kost rond de € 3500. De bekendste SG signature model is die van Angus Young van AC/DC.

ES, Les Paul en SG zijn de belangrijkste primaire productlijnen van Gibson. Elk jaar komt het bedrijf met nieuwe variatie op deze types. Andere bekende types zijn de Flying V, Firebird en Explorer. Vooral de Firebird en Explorer komen qua design en uiterlijk dicht bij de Fender Jaguar in de buurt. Gibson is lang niet bij elke muziekwinkel verkrijgbaar. Het dealerbeleid van Gibson is een stuk selectiever dan die van Fender en Ibanez.

Ibanez
Met het enorme succes van zowel Gibson als Fender kwam er na verloop van tijd een derde producent op de markt. Hoshino Gakki, een Japanse zakenman, begon in 1929 met het importeren van Spaanse gitaren voor de Japanse markt. Hij importeerde enkel gitaren van gitaarmaker Salvador Ibanez. De gitaren van Salvador werden zeer geprezen om zowel de hoge kwaliteit als de relatief lage prijs. In 1933 werd het bedrijf van Salvador overgenomen door Teleforo Julve, waardoor Hoshino in 1935 besloot om een eigen productielijn voor gitaren op te zetten met als merknaam Ibanez. In de eerste instantie maakte het bedrijf enkel akoestische gitaren, later ook elektrisch. Het unieke van Ibanez is dat ze op grote schaal 6 en 7 snarige gitaren produceren. 

De doorbraak voor Ibanez in de USA kwam pas later. In 1954 opende Harry Rosenbloom een muziekwinkel in Bryn Mawr, Pennsylvania. Rond deze periode was de vraag naar goede gitaren enorm. Eén van de bekendste kwaliteitsmerken voor akoestische gitaren was op dat moment (en nu nog steeds) C.F. Martin & Company. In die tijd kon Martin de productie niet aan. Wanneer je een Martin gitaar wou, stond je ongeveer 3 jaar op een wachtlijst. Aangezien dit voor veel klanten geen optie was besloot Harry Rosenbloom onder de merknaam Elger Guitars zelf gitaren te gaan maken. In 1959 maakte hij zijn eerste eigen gitaren. In 1964 stopte hij met het maken van eigen gitaren en besloot om enkel nog gitaren te importeren. Elger Guitars werd exclusieve importeur van Ibanez gitaren voor Noord-Amerika.

In 1971 kocht Hoshina Gakki het bedrijf Elger Guitars en gebruikte het pand van Elger Guitars voor opslag en controle van de geïmporteerde Ibanez gitaren uit Japan. Dit werd het Ibanez distributiecentrum voor Noord-Amerika. Echter kwam Ibanez in de Amerikaanse markt al snel de gevestigde namen Fender en Gibson tegen. Ibanez was in Amerika een onbekend merk met een klein budget voor marketing en reclame. Concurreren met Fender en Gibson werd een behoorlijke uitdaging. Ibanez besloot om onder hun eigen merknaam exacte kopieën van Fender en Gibson gitaren te maken en deze tegen een lagere prijs te verkopen. Zoals het uiteraard in Amerika gaat had Ibanez binnen no-time een rechtszaak te pakken. Gibson klaagde Ibanez in 1977 aan voor het produceren van kopieën en specifiek het gebruik van de ‘Gibson Headstock’ (het gedeelte van de gitaar boven de hals waar het merk en logo staat). De ‘snorvormige’ headstock was voor Gibson een handelsmerk. In 1978 werd de rechtszaak afgehandeld en Gibson kreeg gelijk. Ibanez mocht de ‘Gibson Headstock’ niet meer gebruiken. Nog voordat de rechter een uitspraak had gedaan, had Ibanez de headstock al vervangen. Rond deze periode werd de merknaam Ibanez een stuk bekender en begonnen hun gitaren met een eigen uniek ontwerp steeds populairder te worden. De Gibson en Fender kopieën die destijds zijn gemaakt worden nu soms nog 2e hands aangeboden onder “Lawsuit Ibanez” of “Pre Lawsuit Ibanez”.

Ibanez heeft een behoorlijk uitgebreid aanbod als het gaat om productlijnen. De bekendste primaire lijn is de Roadstar Guitar afgekort als RG-model. Veel productlijnen hebben ook nog sub-lijnen. De RG is verkrijgbaar in J.Custom, Prestige, Premium, Iron Label en RG Standard versie. Naast de RG lijn heeft Ibanez nog een RG Kaos, RGD, S, SA, FR, ARZ, Destroyer, AR en Roadcore lijn. Het bedrijf produceert ook electrische hollow body gitaren. Deze Artcore lijn is vergelijkbaar met de ES lijn van Gibson. Door het uitgebreide aanbod en de vele productlijnen is Ibanez qua prijs ook een stuk breder dan Gibson of Fender. Een Ibanez GRG140 kost ongeveer € 180, de RG350XH kost rond de € 500, de RG9QM kost rond de € 1000. Vanaf € 1000 zijn er in elke prijscategorie nog tal van optie tot het duurste model de Ibanez PS1CM Paul Stanley Signature Cracked Mirror van € 7000. In verhouding tot Gibson en Fender heeft Ibanez ook veel meer signature modellen, onder andere een Noodles (The Offspring), Paul Stanley (Kiss), Mick Thomson (Slipknot), Steve Vai en Joe Satriani model. Ibanez is met recht na Fender en Gibson waarschijnlijk het grootste gitaarmerk van dit moment en is, door het design met een relatief dunne hals, erg populair onder Metal gitaristen.

Squier en Epiphone
Aangezien de goedkoopste Gibson rond € 750 kost en de goedkoopste Fender rond de € 450, hebben beide merken geen aanbod in de budget markt voor gitaren tot € 400. Om de concurrentie in de onderkant markt aan te gaan kocht Fender in 1982 de merknaam Squier. Onder de naam Squier produceert Fender low-budget modellen van hun productlijnen Stratocaster, Telecaster, Jaguar, Jazzmaster, Mustang, Precision Bass en Jazz Bass. Ook in de Squier categorie zijn er signature modellen verkrijgbaar. Onder andere de Mike Dirnt (Green Day) en Pete Wentz (Fall Out Boy) Precision Bass.

Gibson had al veel eerder een aanbod in de budget markt door in 1957 het bedrijf Epiphone te kopen. Onder het Epiphone merk verkoopt Gibson budget modellen van de Les Paul, SG en ES, maar ook Flying V en Explorer gitaren. Naast de standaard Gibson productlijnen heeft Epiphone een Gary Clark Jr en B.B. King Lucille signature gitaar en diverse Limited Editions. De meest opvallende is de Epiphone Union Jack Sheraton. Dit is een ES model met de Engelse vlag over de gehele body. De gitaar is geïnspireerd op de hand geschilderde Epiphone die Noel Gallagher lange tijd gebruikte tijdens de tours van Oasis.

This entry was posted in All, Gitaargear, Gitaargear All.