Push The Pedals: Reverb, Delay, Chorus, Flanger & Phaser

Veel gitaristen walgen ervan en andere gitaristen kunnen niet zonder. Galm en modulatie effecten. De behoefte aan galm en modulatie effecten is al in de jaren 30 en 40 ontstaan. In de deze periode werd de gitaar eindelijk een serieuze partij binnen Jazz combo’s en Big Bands. Echter met één probleem. De gitaar was qua geluid en dynamiek zeer beperkt. Het geweld van de drums, saxofoons en trompetten bezorgde de gitaar en gitarist bijna een minderwaardigheidscomplex. Waar een trompettist of saxofonist regelmatig ruimte kreeg voor een uitgebreide solo, stond de gitarist op de achtergrond te hopen dat iemand hem kon horen. Grotere klankkasten en versterkers hebben het volume probleem grotendeels opgelost. Dynamiek en variatie in geluid was een ander probleem. Het aanbod en de mogelijkheden voor een ‘unieker’ gitaargeluid zijn flink uitgebreid met de komst van modulatie effecten.     

Basis modulatie effecten zijn de vibrato en tremelo. Voor een tremelo effect heb je eigenlijk geen pedaal nodig. Dit kan al door het handmatig vibreren van de tremelo hefboom op de gitaar. Een Fender Stratocaster en veel Ibanez modellen hebben standaard een ‘whammy bar’. Bij gitaren zonder whammy bar, kan de brug worden vervangen door een Bigsby of Floyd Rose. In het verleden werd het tremelo en vibrato effect vooral gecreëerd door een Leslie speaker. Een Leslie speaker is een versterkerkast waarin de speaker, aangestuurd door een motor, fysiek rondjes draait (rotary speaker). Oorspronkelijk ontwikkeld voor Hammond orgels, later en nu nog steeds ook voor gitaren. Er zijn ook modulatie effectpedalen voor tremelo en vibrato geluid. Bijvoorbeeld de Fulltone Supa-Trem 2 of de Strymon Flint Tremolo.     

Toch zijn modulatie effecten als Chorus, Phasers en Flangers niet voor iedere gitarist weggelegd. Het uitgesproken effect wat deze pedalen op het geluid van een gitaar kan hebben is erg dominant. Vaak wel subtiel verwerkt in bijvoorbeeld een intro of bridge van een nummer. Want ja, de enige mensen die 7 minuten lang non-stop naar een flanger gitaargeluid kunnen luisteren, zonder misselijk of duizelig  te worden,  zijn de mensen die nu nog steeds in een psychedelische jaren 60 trip zitten. Bands als Led Zeppelin, Rush, Pink Floyd maar ook The Beatles maakten regelmatig gebruik van flangers. Een flanger produceert een ‘lucht zuigend’ geluid en wordt hierdoor ook wel eens het “Darth Vader Effect” genoemd. Het bedrijf A/DA was één van de eerste bedrijven die een kwalitatief goede flanger pedaal op de markt bracht. In 1977 bracht Electric-Harmonix de Electric Mistress flanger uit. De nieuwere versie van dit pedaal wordt momenteel nog steeds gebruikt door bijvoorbeeld Billy Corgan van The Smashing Pumpkins en John Frusciante.     

Een Phaser werkt over het algemeen hetzelfde als een Flanger (electrotechniek puristen en audio snobs zullen hier ongetwijfeld een andere mening over hebben). Het verschil is dat een phaser effect op een wat lagere frequentie werkt, waardoor er een soort ‘whoosh’ filter door het geluid klinkt. Het effect is goed terug te horen in Itchycoo Park van Small Faces. Bij “I feel inclined to blow my mind” is het phaser effect nadrukkelijk aanwezig. Bekende phaser is onder andere de MXR EVH90 Phase 90. Het signature model van onze eigen Eddie van Halen.

Naast de Flanger en Phaser is de Chorus een populair modulatie effect. Het pedaal splitst één gitaar signaal in meerdere signalen op andere frequenties. Het effect zorgt voor een vol harmonisch geluid. Boss kwam in 1976 met het Chorus Ensemble pedaal. Andy Summers gebruikte dit pedaal op onder andere Message in a Bottle. Een ander legendarisch pedaal is de Small Clone Chorus van Electro-Harmonix, te horen op de intro van Come as you arevan Nirvana.

De meer toegankelijke effecten zijn Reverb en Delay. De galm die bands in concertzalen ervaren is een essentieel kenmerk geworden voor geluid en de dynamiek van een band. Het was dan ook voor veel gitaristen een missie om dit geluid de studio in te krijgen. De Amerikaanse gitarist Duane Eddy was mogelijk de eerste muzikant die ‘Reverb’ opnames maakte van zijn gitaarpartijen. De gitarist begon in 1954 met opnames in studio’s en gebruikte een metalen watertank van bijna 2000 liter voor zijn galm opnames. Aan de ene kant van de tank zette hij een speaker en aan de andere kant een microfoon. Uiteraard was het onmogelijk om deze tank mee op tour te nemen, maar voor opnames werkte het goed. Reverb is een effect dat door de jaren heen een standaard is geworden voor studio opnames. Het wordt tevens door veel middelmatige zangers en zangeressen gebruikt om de slechte kwaliteit van hun zangkunsten te verbloemen. Het Reverb pedaal is na distortion en overdrive waarschijnlijk het meest gebruikte pedaal door gitaristen. Prijzen en kwaliteit verschillen enorm. Een Strymon Big Sky Reverb kost rond de € 529,-, maar er zijn ook Reverb pedalen van € 40,-. 

Als laatste de Delay. Het pedaal herhaald het gitaar geluid meerdere keren met een kleine vertraging. Er zijn veel gitaristen die het delay effect bijna als handelsmerk gebruiken. Bijvoorbeeld The Edge van U2. Hij heeft niet genoeg aan één delay pedaal op zijn pedalboard, maar heeft 8 delays in zijn rack zitten. 2 stuks Korg SDD Digital Delay, 4 stuks TC2290 Digital Delay en 2 stuks AMS SDMX Digital Delay. De digitale delay pedalen zijn in verhouding tot andere pedalen redelijk duur. De meningen over de kwaliteit zijn zeer verdeeld. De betere delay pedalen zijn de Eventide Time Factor, gebruikt door o.a. Ben Gibbard (Death Cab for Cutie) en Robin Finck (Nine Inch Nails) en de MXR Carbon Copy, gebruikt door o.a. Billie Joe Armstrong (Green Day) en Billy Gibbons (ZZ Top).

In tegenstelling tot distortion en overdrive zijn galm en modulatie effectpedalen niet noodzakelijk voor gitaristen. De basis begint toch vaak bij clean en distortion geluid. Echter wanneer een gitarist meerdere opties of een uniekere sound wil creëren zijn er talloze galm en modulatie opties. Naast de enorme keuze aan verschillende pedalen is er ook nog de opzet van een pedalboard wat het verschil kan maken. Welk pedaal of effect zet je aan het begin en welke aan het eind van je pedalboard? Dit is iets wat je eigenlijk alleen maar kan bepalen door het uit te proberen. 

This entry was posted in All, Geen categorie, Gitaargear, Gitaargear All.