Amp It Up (to 11): Marshall, Vox, Orange

Nigel Tufnel: 
This is a top we use on stage. But it is very special, because If you can see, the numbers all go to 11. Look right across the board, 11, 11, 11, 11. 

Marty DiBergi: 
Does that mean it’s louder, is it any louder?

Nigel Tufnel:

Well it’s one louder isn’t it? It’s not 10

Marty DiBergi: 
Why don’t you just make 10 louder, and make 10 be the top number, and make that a little louder?

Nigel Tufnel:

These go to 11!

Dit is misschien wel het het bekendste interview over versterkers en komt uit de mockumentary This Is Spinal Tap. Toch kan voor veel gitaristen de versterker niet hard genoeg gaan. Veel producenten van versterkers maken dan ook indrukwekkende grote stacks, bestaande uit een headversterker met daaronder twee speakerkasten. In sommige gevallen worden er bij concerten complete muren van versterkers gebouwd. Deze bestaan vaak volledig uit ‘dummy’ speakerkasten, want niemand overleefd het geluid van een versterkermuur die daadwerkelijk aangesloten is.

Er zijn twee varianten versterkers. De headversterkers, dit is enkel een versterker waar een aparte speakerkast of cabinet op aangesloten moet worden en de combiversterker. Dit is zoals het woord al aangeeft een combinatie van versterker en speaker. De varianten kunnen weer worden onderverdeeld in 4 verschillende types: buizenversterker, hybrideversterker, solidstate versterker en modeling versterker. 

De buizenversterker is de duurste variant met een warme en karakteristieke sound. Door het gebruik van buizen is dit type wel kwetsbaar. De buizen hebben geen oneindige levensduur en moeten regelmatig worden vervangen. De Solidstate versterker maakt gebruik van transistors en zijn vaak voorzien van een ingebouwde distortion functie. Door de robuustheid van transistors wordt dit type veel gebruikt door gitaristen die veel reizen of toeren. De Hybrideversterker is een combinatie van de buizen en solidstate versterker. De voorversterker is voorzien van buizen en de eindversterker is een transistor. Hiermee wordt een buizengeluid gecreëerd, zonder gebruik te maken van grote buizen. Zowel de buizen, hybride als solidstate versterker zijn analoog. De digitale variant is de Modelingversterker. Deze versterkers gebruiken digitale processors om een buizengeluid te creëren. Veel effectpedalen maken gebruik van hetzelfde principe. Een voordeel van een modelingversterker is dat er meerdere effecten, zoals reverb, chorus of delay in de versterker gebouwd kunnen worden.


Marshall Amplification
Eén van de toonaangevende marktleiders op het gebied van versterkers is het Engelse Marshall Amplification. Opgericht in 1962 door Jim Marshall. Het bedrijf was oorspronkelijk gevestigd in Londen, maar is later verplaatst naar het nabijgelegen Bletchley, Milton Keynes.        

Jim Marshal begon in de jaren 40 als professioneel drummer bij diverse big bands. In 1953 opende hij zijn eigen drumschool waar hij onder andere Mitch Mitchell van The Jimi Hendrix Experience en Mickey Waller, drummer bij Little Richard, het vak leerde. Op 7 juli 1962 opende Jim Marshall een muziekwinkel op 76 Uxbridge Road, Hanwell, London. Hij verkocht hier veel instrumenten, variërend van blaasinstrumenten tot zijn favoriete drums. In de winkel van Jim kwamen onder andere Pete Townshend van The Who en Ritchie Blackmore van Deep Purple. Pete en Ritchie wisten Jim Marshall over te halen om zelf versterkers te gaan bouwen en hij begon met een klein team aan de eerste Marshall versterkers. Na een aantal prototypes kwam Marshall in september 1962 met de eerste versterker met de naam ‘Number One’. Deze versterker was de voorloper van de legendarische JTM45. Jim plaatste de ‘Number One’ in de etalage van zijn winkel en kreeg de eerste dag al 23 orders. De oorspronkelijk ‘Number One’ versterker is nog steeds te bezichtigen in het Marshall Museum.

De ontwikkeling van de bekende Marshall stacks begon in 1965. In dat jaar was The Who erg populair en de band kon voor een steeds groter publiek spelen. Destijds speelde The Who nog met Vox versterkers, maar die gingen niet hard genoeg voor grotere zalen. Pete Townshend legde het probleem bij Jim Marshall neer, die met zijn team de eerste 100 watt headversterker met een 8 x 12” speaker cabinet ontwikkelde. Aangezien het cabinet met 8 speakers veel te groot was om normaal te vervoeren, werd er besloten om 2 cabinets met elk 4 speakers te maken. De headversterker kreeg de naam ‘Super 100 Head’. Deze werd doorontwikkeld en in 1969 introduceerde Marshall de opvolger ‘The 1959 Super Lead’. De naam is enigszins verwarrend aangezien 1959 hier niet het bouwjaar is, maar het type nummer. ‘The 1959 Super Lead’ was één van de weinige versterkers met een 100 watt vermogen en werd hierdoor al snel door bands als Cream, The Jimi Hendrix Experience, Led Zeppeling en Deep Purple gebruikt. 

In 1975 kwam Marshall met het 2203 en 2204 model. Dit waren de eerste versterkers met ingebouwde distortion optie. Voor deze versterkers was het alleen mogelijk om distortion te creëren door de versterkers extreem hard te oversturen, wat niet echt handig was. In 1981 werd de JCM800 serie geïntroduceerd. Door het strakke design en het agressieve geluid was dit type erg populair in de punk en new wave scene.  

Na een aantal zeer succesvolle versterkerlijnen begon het bedrijf in jaren 90 met het produceren van effectpedalen. In 1998 kwam Marshall met een aantal overdrive distortion pedalen, de GV-2 Guv’ner, de BB-2 Bluesbreaker II en de JH-1 Jackhammer. Andere effectenpedalen waren de VT1-Vibratem, ED-1 Compressor, EH-1 Echohead Delay, RF-1 Reflector Reverb en de RG-1 Regenerator Modulation.    

In 2007 werd de JVM series gelanceerd. Deze serie werd al snel de industrie standaard. In 2012 bestond het bedrijf 50 jaar. Dit werd uitgebreid gevierd met een enorm concert in de Wembley Arena in Londen. Onder andere Joe Satriani, Billy Duffy van The Cult, Glenn Hughes van Deep Purple en vele anderen traden hier op. In 2014 werd de eerste Marshall Design Store geopend. Hier kunnen gitaristen hun eigen Marshall versterker samenstellen.   

Anno 2016 heeft Marshall een uitgebreid aanbod. De primaire productlijnen zijn de versterkers. De Acoustic Series, Astoria Series, Code, DSL Series, Handwired Series, JVM2 Series, JVM4 Series, MG Carbon Fibre Series, Micro Amp Series, Mini Jubilee Series, Rack Power Amps, Signature Series en de Vintage Re-issue Series. Kortom heel erg veel en divers. De goedkoopste is de Marshall MS2 Mini Stack, een hele kleine versterker met 1 watt vermogen. Deze kost rond de € 40. Eén van de duurste versterkers is de 1962HW Bluesbreaker Handwired Combo van rond de € 3800. Qua prijsklasse heeft Marshall dus zo goed als de complete markt.


Vox Amplification Ltd.
Een andere grote naam binnen de versterkermarkt is Vox. Het bedrijf is oorspronkelijk in 1947 door Tom Jennings gestart, onder de naam JMI Corporation. Echter begon Vox pas in 1957 toen ontwerper en gitarist Dick Denny bij JMI kwam werken. Denny begon met een team aan de ontwikkeling van een nieuwe versterker, omdat er destijds veel behoefte was aan meer volume op het podium. In januari 1958 introduceerde JMI Corporation onder de naam Vox zijn eerste versterker, de AC15. De versterker werd veel gebruikt door gitaristen, waaronder Vic Flick die de ‘James Bond Theme’ met deze versterker opnam. Tot op de dag van vandaag wordt deze nog steeds gebruikt voor alle James Bond films.

In de lente van 1960, met de Rock ‘n’ Roll muziek in opkomst, merkte Dick Denney en zijn Vox team dat het volume van de 15 watt AC15 niet meer voldoende was. Aangezien het design van de versterker zeer herkenbaar was en de nodige populariteit had opgebouwd, werd er besloten om het huidige design te behouden en het vermogen te verdubbelen. Dit werd gedaan door de versterker uit te bouwen met een extra 12” speaker. Daarnaast werd er een extra ‘Vibrato’ kanaal toegevoegd, dit zorgde ervoor dat gitaristen met een clean en vibrato sound konden spelen. 

In juli 1962 kochten 2 gitaristen uit Liverpool hun eerste Vox versterkers. Deze 2 gitaristen zouden met de aanschaf van de versterkers de naamsbekendheid van Vox op ongekende hoogte brengen.  John Lennon en George Harrison gebruikten de AC15 Twin en AC30 Twin voor de opnames van ‘Love me do’. Later kreeg Paul McCartney de T60 basversterker van Vox.

The Beatles kregen een steeds groter publiek en met de AC15 en AC30 was er wederom te weinig volume. Tom Jennings, nog steeds eigenaar van JMI en dus ook Vox, gaf John Lennon en George Harrison een AC50 versterker. De T60 van Paul McCartney werd vervangen door T100 headversterker met daaronder 2 x15” speakers. Naderhand kregen Lennon en Harrison ok ieder een eigen AC100 headversterker met 4 x 12” speakers. In 1966 en 1967 hadden The Beatles meerdere prototype versterkers van Vox, waaronder de hybride 4- en 7- serie. Vooral Harrison was zeer onder de indruk van de Vox 730 en gebruikte deze op onder andere Revolver en Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band. De 730 versterker van George Harrison werd in december 2011 geveild voor een bedrag van 100.000 dollar. De versterker is per toeval ontdekt door één van de eigenaren die deze versterker na George Harrison had. Hij bracht deze ter reparatie naar een winkel. In het chassis van de versterker stond de naam van Harrison. Mensen die met The Beatles hebben gewerkt in Abbey Road, bevestigden dat George Harrison zijn versterkers inderdaad altijd markeerde in het chassis. 

Vox produceert momenteel naast versterkers ook gitaren en effectpedalen. Net als Marshall richt Vox zich ook primair op versterkers met de Custom Series, Handwired Series, AV Series (meest recente serie, geïntroduceerd in januari 2016), VT+ en VTX Series, Night Train, VR Series, VX Series en Mini Series. Naast de reguliere series heeft het bedrijf ook nog Limited Editoon versies. De Vox Amplug 2 Cabinet (2 Watt versterker) kost € 40. De wat duurste reguliere versterker is de Vox AC30HW2 van rond de € 1700. Een opmerkelijk is de Pathfinder 10 Union Jack, een 10 watt versterker voorzien van een Engelse vlag print over de speaker. 

Dit jaar toonde Vox de Starstream gitaar op de NAMM 2016 Show. Dit is een modeling gitaar met een selectieknop, waarmee het mogelijk is om het geluid van diverse type gitaren te selecteren. Onder andere stratocaster, telecaster, akoestisch en les paul geluid. Verder heeft Vox een aantal effectpedalen zoals distortion, boost, overdrive, fuzz en delay.


Orange Amps
Alle grote versterkerbouwers komen uit Engeland, Orange Amps is hier geen uitzondering op. Opgericht in 1968 door Cliff Cooper. De hoofdvestiging van Orange staat in Borehamwood, Hertfordshire. Net als Marshall en Vox hebben Orange versterkers ook een zeer onderscheidend, typerend geluid en design (knal oranje speakerkasten). 

De oorsprong van Orange gaat al veel verder terug. Cliff Cooper had voor 1968 al een professionele opnamestudio in de kelder van 3 New Compton Street in Londen (West End). Aangezien de kosten vele malen hoger waren dan de opbrengsten van deze studio, besloot hij muziekwinkel ‘The Orange Shop’ te beginnen op de begane grond van het pand. Door de hoge kosten kon Cooper nauwelijks een voorraad nieuwe instrumenten en versterkers aankopen, waardoor hij vooral 2e hands spullen verkocht. Veel muzikanten gaven destijds de voorkeur aan oude instrumenten, omdat deze van betere kwaliteit zouden zijn dan de nieuwe gitaren. ‘The Orange Shop’ was één van de eerste winkels die in deze behoefte voorzag, waardoor de winkel redelijk succesvol werd.

Toch bleef het aanbod van 2e hands instrumenten en versterkers beperkt en Cliff Cooper begon aan een ontwerp voor een eigen Orange versterker. In 1968 werd het bedrijf Radio Craft in Huddersfield aangewezen om de eerste Orange versterker te gaan produceren. Radio Craft was het bedrijf van Mat Mathias, die ook zijn eigen lijn Matamp versterkers maakte. Mathias wist Cooper te overtuigen dat er naast Orange ook Matamp op de versterker moest staan. Cooper stemde toe. Het eerste Orange model kreeg de naam Orange Matamp en waren 100 watt versterkers die op kleine schaal werden geproduceerd. 

Het Orange logo werd dusdanig ontworpen, dat deze duidelijk zichtbaar is wanneer de versterkers op het podium staan. Begin jaren 70 steeg de naamsbekendheid enorm toen bands als Led Zeppelin en Black Sabbath de versterkers gingen gebruiken en de vraag steeg. Deze steeg zelfs dusdanig dat Radio Craft de capaciteit niet meer had om aan de vraag te voldoen. Uitbreiding en een grotere fabriek was noodzakelijk, maar Mat Mathias kreeg de financiering niet rond. Cliff Cooper besloot een 50/50 partnerschap met Mat Mathias aan te gaan, dit resulteerde in het bedrijf Cooper Mathias Ltd. met een nieuwe fabriek in Cowclife. Cooper Mathias Ltd. was opgezet om efficiënter, kostenbesparend en productiever te gaan werken. Echter bleef in deze opzet de productie ook ver achter om aan de vraag te voldoen. Door de langzame productie en de hogere kosten, door onder andere het in gebruik nemen van de nieuwe fabriek, bleek deze opzet niet rendabel. Cooper besloot zelf verder te gaan en afstand te doen van Cooper Mathias Ltd. en Matamp. Het bedrijf Matamp bestaat nog steeds en produceert nog steeds versterkers.

Cliff Cooper bracht de productie van Orange onder in een groot vervallen pand in Convent Garden in Londen. In de kelder van het pand werd de productielijn voor versterkers opgezet, op de begane grond kwam de productielijn voor de speakerkasten. In 1971 reed Cooper met z’n auto door Londen en merkte op dat de gemeente symbolen in plaats van teksten gebruikte om het verkeer door de stad te leiden. Hij gaf zijn designteam de opdracht om symbolen te bedenken voor de functie knoppen op versterkers. De symbolen moesten duidelijk genoeg zijn om de functies van de betreffende knoppen zonder toelichting te begrijpen. In 1972 lanceerde Orange de Graphic Valve Amplifier met enkel symbolen bij de knoppen. Orange gebruikt de symbolen nog steeds.

In 1973 werd de volledige productielijn verhuisd naar 17 Upland Road, Bexleyheath in Kent. Hier was ruimte voor een meer efficiëntere industriële opzet, waardoor de productie toenam tot 1 versterker per medewerker per dag. Speakerkasten konden hier in aantallen van 20 tot 30 stuks tegelijk worden geproduceerd. In 1975 kwam Orange met de Custom Reverb Twin MKII versterker. Deze werd tegelijk met de Fender Twin Reverb gelanceerd voor dezelfde prijs. Dit type versterker moest de concurrentie met de iconisch Twin Reverb van Fender aan gaan.

In 1979 werd de productielijn in Kent stopgezet. Doordat 2 grote afnemers in het buitenland failliet gingen, was de industriële productielijn niet meer rendabel. Gedurende de jaren 80 heeft Orange op zeer kleine schaal nog op bestelling versterkers gemaakt.

Vanaf 1993 kocht Gibson een licentie van Orange om onder deze merknaam zelf versterkers te produceren. Gibson bracht de productie van licentie Orange versterkers ironisch genoeg onder bij Matamp, het bedrijf waar Cliff Cooper jaren geleden al afscheid van genomen had omdat het bedrijf de productie niet aan kon. De re-issue van de Orange versterker onder leiding van Gibson was niet succesvol en werd in 1997 gestopt.

Vanaf 1997 kon Cooper de leiding weer overnemen van Gibson en ging direct met zijn technisch directeur zitten om de huidige lijn te vernieuwen. In tegenstelling tot Gibson was hij slim genoeg om voor de doorontwikkeling meningen van professionals te vragen. Gitarist Noel Gallagher gebruikte, zowel live als voor de opnames van Oasis, exclusief Orange versterkers. Gallagher werd benadert voor input. Als resultaat hiervan werd in 1998 de AD Series uitgebracht.

Orange maakt naast versterkers eveneens pedalen en basgitaren. Net als Vox en Marshall richt het bedrijf zich primair op versterkers. Qua gitaarversterkers produceert Orange de Dual Dark Series,  Custom Shop Series, Crush Pro Series, Rockerverb Series, Terror Series, AD Series, TH & TV Series en de OR Series. Versterkers voor basgitaar zijn de AD Series, 4 Stroke Series, OB1 Series en de Crush Pix Series. Het aanbod pedalen is zeer beperkt met een equilizer, boost en een switch pedaal. Orange zal naar verwachting in de toekomst nog wel meer pedalen maken. De micro Crush Pix 3 watt versterker kost € 40. Eén van de duurste versterkers is de Orange Rockerverb 50 MKIII 212 voor ongeveer € 2500.

This entry was posted in All, Gitaargear, Gitaargear All.